X

بخش بالایی وب سایت شمامل ، جستجو ، منوی اصلی و هدر

بخش میانی

محتوی نوشتاری

طبایع (2) درطب سنتی ایران

تعیین مزاج بوسیله پوست بدن در طب سنتی شرق تهرن:

سفید بودن پوست ـــــــــــ دلیلی بر کم خونی و سرد مزاجی است .

پوست زرد  ــــــــــــــ  گرمی و خلط صفراوی است سرخی پوست  ـــــــــــ گرم مزاجی  ( خون زیاد )

رنگ زردی به سیاهی زدن ـــــــــــ سردی شدید

رنگ سیاهی به زردی زدن ـــــــــــــ گرمی

پوست های رنگ بادمجانی  ــــــــــــــــ سرد مزاجی و خشکی ( سودای خالص )

رنگ گچی  ــــــــــــــ  مزاج سرد است

رنگ عاجی دلیل آنست که سرد مزاجی ناشی ازبلغم است

 

نشانه های گرمی:

از دیدگاه طب سنتی شرق تهران نشانه های گرمی شامل:

غلبه با تشنگی –سوزش – سرخی – و از سردی راحت یافتن است.

اگر سبب گرمی از خون باشد در این جا گرانی سر – خمیازه کشیدن – کندی هواس – شیرین بودن دهان – سرخی رنگ بدن- سرخی زبان – جوش و خارش در بدن – و خون آمدن از لثه و بن دندان – خون ریزی بینی – کسلی و کاهلی.

اگر سبب گرمی از صفرا باشد زردی رنگ بدن و زبان و تلخی دهان و خشکی آن و زردی رویه زبان و ضعف رفتن سر دل و سوزش معده می باشد.

نشانه های سردی

نبودن خشکی و سوزش است ــ سفیدی یا گاهی سیاهی بدن است.

اگر سبب از زیادی بلغم باشد سفیدی و نرمی و سستی و

هضم ناقص و آروغ ترش و بسیاری خواب و کندی هواس و آمدن لعاب از دهان و بینی است.

سردی اگر ناشی از زیادی سودا باشد لاغری ، سیاهی بدن ، و سیاهی و غلطت خون ، سوزش سر دل ، اشتهای کاذب

علایم  چیره شدن یکی از اخلاط چهارگانه:

1-علایم چیرگی خون ( دموی )

سنگینی سر – خمیازه – چرت زدن – کندی هواس – شیرینی غیر عادی دهان – سرخی رنگ صورت – قرمزی و خشکی زبان – پیدایش خارش و غرورجوانی – خونریزی دندانها در موقع شستشوی دهان و دندانها – علاقه زیاد به خواب – خستگی مفرط بدون کار کردن و دیدن رنگ های سرخ در خواب.

اگر در اینحالت گرمی ( صفرا ) به حالت فوق اضافه شده تشنگی و سوزش به علایم فوق اضافه می شود.

گردش خون در این افراد خیلی تند و سریع است – بدنشان سرخ و رنگین و گرم است – مخاطهای آنها قرمز ( بخصوص زبان ) ومنافذ بدنشان باز وعروق بدن بزرگ ومتسع  – نبض ها کامل و پر – اشتهای فراوان – خواب عمیق و راحت - دستها چاق و کف دستها یشان گرم است.

درمان : چون طبیعت خون گرم و تر است لذا باید با موادی که سرد و خشک باشد معالجه شود.

مانند : سرکه – زرشک – سماق – آب غوره – گشنیز – گل سرخ – آب انار – آش تمر – آش آلو – آب عناب – مغز خیار – خرفه

حجامت و فصد و زالو درمانی بهترین و سریعترین درمان در دموی مزاج ها و غلبه خون است

غذاهای مناسب برای دموی مزاج ها :

زرشک – تمر هندی – آلو – آب انار – اسفناج و گوشت مرغ که بایستی همه را بصورت سوپ تهیه نمایید.

2-علایم چیرگی بلغم : ( لنفاوی )

سفیدی بدن – سردی وتری پوست – دیر هضم شدن غذا – آروغ ترش – میل به خواب – آب آمدن از دهان – کم شدن حافظه و هواس – زیادی ادرار – جمع شدن مایع شوری در دهان – سفید شدن ادرار – دیدن رودخانه به برف و باران و سرما در خواب – بدن دارای چربی زیاد – پوست شان سرخ – بدنشان سرد ونرم – اعمالشان کند و تنبل – حرکاتشان آهسته و آرام – خواب سنگین و عمیق – دستها و اندامشان مثل دست مرده – کوشش و فعالیت آنها کم و با بی قیدی همراه است.

درمان : چون طبیعت بلغم سرد و تر است باید موادی گرم و خشک به آنها داده شود.

مانند : عسل – خرما – بابونه – شنبلیله – ریحان – شوید ( شبد ) – زیتون – بادیان – زیره سبز – سیاه دانه – آویشن – مرزنجوش – ریشه جعفری – ریشه شیرین بیان – سنگدان مرغ

مویز – دارچین – زنجبیل – انیسون –گل گاو زبان  -  تخم کتان – تخم کرفس - افسنطین – زعفران – تاج ریزی- گل زوفا – ایرسا – کنگر – صمغ عربی – پرسیاوشان – انجیر – سکنجبین – شربت اسطوخودس – پیاز سفید.

مربای گل سرخ ( 10 گرم گل سرخ در 250 گرم شکر + نصف لیوان گلاب ) روزی چهار قاشق غذاخوری

شربت مسهل بلغم :

ترب 25 گرم ، گلاب  250 گرم ، قند  200 گرم

ترب را نرم کوبیده در گلاب و قند ریخته جوشانده تا سفت شود. روزی چهار قاشق غذا خوری

مغز دانه  کاوشه  25 گرم ، سرکه  250 گرم ، عسل  250گرم

مغز کاوشه را کوبیده در سرکه و عسل حل کرده روزی چهار قاشق غذا خوری

غذای مناسب برای بلغمی مزاجها :

گوشت مرغ – سوپ سبزی – نخود آب – شیره و تخم کاوشه –

3-علایم چیرگی صفرا :

چشم های زرد – دهان تلخ – زبان زبر و خشک  - احساس خشکی در بینی – لذت از نسیم سرد – بسیار تشنه میشود – حرکات تنفسی تند – اشتهای کم – استفراغ و تهوع زرد – حالت سوزن سوزن شدن در بدن – ( قش عریره ) در خواب رنگهای زرد و گرمای زیاد و تابش خورشید یا آتش را احساس می کنند.

گرمی و خشکی پوست – زردی رنگ چهره یا زیتونی – خون دارای املاح صفراوی است . نسوج آنها آغشته از ترشحات کبدی است – خواب کوتاه و همراه با آشفتگی حرکات سریع و تند و عجول در کارها و حسود و خشمگین در امور – تنفس و نبض سریع – استخوانهای بدنشان برجسته و خطوط چهره شان فر دار است – و دارای نسوجی سفت و سخت و لاغر رشته های غضرفی آنها واضح و پیداست .

درمان : چون طبیعت صفرا گرم و خشک است باید با مواد سرد و تر معالجه گردند.

مانند : آلبالو – آلو – اسفناج – هندوانه – کاهو – اسفرزه – خرفه – آب کاسنی – پرتقال – لیمو ترش – آبغوره – آش جو – آش گشنیز – تخم نیلوفر – گل خطمی – گل بنفشه – عناب – تمر هندی – ریشه شیرین بیان – به دانه – تخم کشوت – گل حلوا – اسپرزه – شربت نارنج – شربت به – شربت توت سیاه

روزانه 15 گرم از هر یک از گیاهان فوق را میتوان مصرف نمود. اگر چند تای آنها را با هم انتخاب نماییم از هر کدام آنها  15 گرم روزانه میتوان مصرف کرد.

مسهل صفرا : گل سرخ – آب کدو – آلوچه خشکه – شیر خشت – اسپرزه – تمرهندی – آب انار – هلیله – پرسیاوشان .

غذای مناسب برای مزاج صفراوی :

سوپ ماش – سوپ اسفناج – سوپ جو با گشنیز – کدو و آبغوره و اسفناج – بادام شیرین – آب لیمو – و زرشک و گوشت مرغ

4-علایم چیرگی سودا :

لاغری – خشکی بدن – پژمردگی روح و بی نشاطی – بی رونقی و بی رمقی – بی مرغی ( کم جونی ) افسردگی – یبوست – سوزش ادراری – غلیظی خون و سیاهی آن – حالت سردی و خیالات زیاد – اشتهای کاذب – بد رنگی ادرار – ( سیاه – سرخ غلیظ ) 

دیدن خوابهای ترسناک .

علایم سوداوی ضعیف عبارتند از کندی عکس العمل  ( به علت ضعف اعصاب ) و کندی کار قلب و ریه – پریدگی رنگ چهره  و افتادگی خطوط صورت – غمگینی و غصه دار بودن – خود خور – تنفر و فراری از کار و کوشش.

علایم سوداوی قوی : تندی و با فشار عصبی – عکس العمل شدید – حرکات سریع و خشن – قلب و ریه تند و سریع – چشمهای درخشان و براق – فعالیت خیلی زیاد – افرادی با ثبات و قابل تحریک و خیالاتی – خوابهای ناراحت کننده و مهیج

درمان : چون طبیعت سودا سرد و خشک است لذا باید با موادیکه گرم و تر است معالجه شوند.

مانند : انجیر – هویج – شیرینی ها – بادرنجبوبه – گاوزبان – سه پستان – اسفناج – قرنفل – ریشه کاسنی – ریشه بادیان – شاه تره – ریشه ایرسا– انجیر – کشمش – اسطوخدوس – افتیمون – زرشک – ریشه خطمی و شربت بنفشه .

شربت مسهل سودا : آویشن – اسطوخدوس – هلیله – سنا – پونه کوهی .

گل سرخ   15 گرم ، سنا  15 گرم ، گل بنفشه    15 گرم  ، مصطکی  10 گرم ،

تربد  5 گرم  ، تخم کشوت  10 گرم ،  افسنطین 5 گرم ، اسطوخدوس  10 گرم ، غاریقون 5 گرم ، سه پستان 20 دانه ، عناب  20 دانه. همه را نیمکوب کرده 7 روز ناشتا و عصر پس از جوشانیدن و صاف نمودن میل نمایید.

                                                                                                    

مسهل مزاج های معتدل – صفرا – بلغم و سودا:

فرمول زیر بر اساس طب سنتی شرق تهران، بهترین مسهل مزاج های معتدل است و مسهل صفرا و بلغم و سودا نیز می باشد. و برای بیماریهای روانی مفید است . و مقوی قلب است.

سه پستان    20 دانه ،  ریشه کاسنی  15 گرم ، گل سرخ  10 گرم، تخم خیار   50 گرم ، گل بنفشه 10 گرم ، تخم خربزه  50 گرم ، گل گاو زبان   10 گرم ، ترنجبین  100 گرم ، گل نیلوفر  10 گرم ،  سنا 25 گرم ، عناب   150 گرم                                                    

                                                           

داروهای فوق ( غیر از تخم خیار و ترنجبین ) همه را مخلوط کرده به هفت قسمت مساوی تقسیم می نماییم . هر قسمت را جوشانده و با تخم خیار و ترنجبین که قبلا نرم کوبیده شود. و به 7 قسمت تقسیم شده و هر قسمت جداگانه شیره کش شده است مخلوط نموده و مصرف نمایند.

 

معجون حیات بخش :

این معجون از دیدگاه طب سنتی شرق تهران معروف به، پاک کننده صفرا و بلغم و نیز تصفیه کننده رنگ صورت است.

قر نفل ، هیل قرابی ، زرنباد از هر کدام 5 گرم ، سنا  25 گرم ، پوست هلیله زرد 10 گرم ، هلیله سیاه 5 گرم ،

همه را نرم کوبیده در یک کیلو عسل حل کرده روزی سه قاشق مرباخوری

 شربت آلو برای گرم مزاجان و حالات صفراوی و بلغمی :

آلوچه خشکه 200 گرم ، تمر هندی 100 گرم ، تربد 15 گرم ، گل بنفشه  15 گرم

همه را جوشانده و صاف کرده و در جای خنک نگهداری نمایید . روزانه 25 گرم از آنرا با 5 گرم ترنجبین شیره کش شده میل نمایید.

شربت مسهل برای گرم مزاجان و صاحبان عطش :

پوست هلیل زرد     10 گرم                            گل سرخ    25 گرم                 صندل زرد      5 گرم

تخم کشوث           10 گرم                            سه پستان   20 دانه              آلوچه خشکه    200 گرم

افستین                10 گرم                            عناب          20 دانه                تمر هندی       100 گرم    

گل پنیرک               5 گرم                             گل خطمی      5 گرم                مویز            200 گرم    

گل بنفشه             10 گرم                           بادیان          5 گرم

همه را مخلوط نموده  ده قسمت نمایید هر قسمت را جوشانده صبح و عصر با 15 گرم ترنجبین شیره کش شده میل نمایید .

 

دستورالعمل آش آبغوره و زنجبیل  :

این آش برای معتدل نمودن غلبه مزاج ها می باشد و جهت پخته شدن بخصوص سودا قبل از فصد خون استفاده می شود.

آش بدون گوشت را پخته و یک قاشق مرباخوری زنجبیل و مقداری آبغوره در حدی که ترش شود داخل آن ریخته و به مدت 14 روز صبح وظهر و شب فقط و فقط از این آش مصرف شود.

خوردن نان ممنوع است . اگر در طی این دوره ضعف در بیمار پدیدار شد می توان حداکثر یک روز در میان از کته با زرده تخم مرغ خام یا شربت عسل یا آب و یا نبات داغ استفاده نماید.

بیمار باید تا صبح روز 15 از آش مصرف نماید اما در ساعت 9 صبح و 14 بعدظهر روز 15 باید از مسهل زیر استفاده نماید.

( گل سرخ 2 مثقال + برگ سنا 2 مثقال ) و در ساعت 5 بعدظهر هر بار یک لیوان از دم کرده فوق .

روز 15 شام کامل میل نماید و در روز شانزدهم پس از تغذیه خوب جهت فصد به طبیب مراجعه نماید.

جهت تشخیص صحیح مزاج خود و سوء مزاج خود به کلنیک شرق تهران با مدیریت دکتر ترابی مراجعه کنید


مطالب مرتبط:

  طبایع (1) درطب سنتی ایران

 داروهای مقوی قوه باه(افزایش شهوت و قوای جنسی)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بالا