X

بخش بالایی وب سایت شمامل ، جستجو ، منوی اصلی و هدر

بخش میانی

محتوی نوشتاری

اجمالي در شناخت مزاج‌ها و طبايع انسان ها وغذا ها از دیدگاه طب اسلامی،سنتی ایران

 

اجمالي در شناخت مزاج‌ها و طبايع انسان ها وغذا ها از دیدگاه طب اسلامی- سنتی ایران

تهيه و تنظيم

دكتر مرتضي ترابي

محقق طب اسلامی_ سنتي ايران(حجامت وگیاه درمانی) و چين

 طب سوزنی) و کارشناس طب سنتی و طب سوزنی شرق تهران)

 

حکما معتقد بودند که موجودات روي زمين همه از چهار عنصر ياركن اصلي (آب، خاک، هوا، آتش) تشکيل شده­اند يعني هر چيزي از تاثير اين چهار رکن بر روي هم ايجاد مي­شود مزاج در لغت به معني در هم آميختن است و در طب سنتي ايران به مفهوم کيفيت يکسان و جديدي است که در نتيجه آميختن ارکان با يکديگر و فعل و انفعال آنها بوجود مي­آيد.

در ديدگاه طب سنتي هر جسم مرکبي از چهار رکن (آّب، خاک، هوا، آتش) تشکيل شده است و اختلاف مقدار اين عناصر در اجسام، آنها را با يکديگر متفاوت مي­کند. لذا در جهان آفرينش بي­نهايت مزاج داريم چرا که نسبت آميختن عناصر چهارگانه آتش و خاک و هوا و آب با هم متفاوت است. بهمين دليل هيچ دو شخصي يکسان نيستند و بنابراين درمان يک بيماري مشابه در دو فرد نمي­تواند کاملاً يکسان باشد.

از ترکيب ارکان اصلي نه مزاج ايجاد مي­شود که چهار مزاج آن بسيار مهم مي­باشند که عبارتند از:

1-    مزاج گرم و خشک            3- مزاج سرد و خشک

2-    مزاج گرم و ­تر                 4- مزاج سرد و تر

اخلاط چيست؟

غذاي خورده شده پس از هضم در دستگاه گوارش به کبد مي­رسد و در آنجا به اخلاط (جسمي سيال و روان) تبديل مي­­شود که اين اخلاط معمولاً از چهار جزء تشکيل مي­شوند. 1- صفرا 2- خون (دم)  3- بلغم 4- سودا و مواد سیال داخل بدن از بهم آميختن اين چهار خلط ايجاد مي­شود بنابراين وجود هر چهار خلط در بدن انسان ضروري است اما هر يک به اندازه خاص و معين در هر عضو وجود دارند و بهم خوردن تعادل ميان اين اخلاط موجب بيماري مي­شود. بهمين دليل در اکثر بيماري­هاي اکتسابي بايد به دنبال غلبه يکي از اخلاط چهارگانه فوق بگرديم.

البته بايد توجه نمود که تعادل اخلاط فوق در بدن به اين معني نيست که در هر فردي چهار خلط فوق بصورت مساوي قرار گرفته باشند بلکه بصورت سرشتي و مادرزادي براساس مزاج پدر و مادر، در هر فردي بصورت طبيعي غلبه با يکي از اخلاط فوق است که در يک حد معيني طبيعي حساب مي­شود و مزاج طبيعي پايه فرد بحساب مي­آيد. بهمين دليل افراد جامعه بصورت طبيعي به مزاج­هاي صفراوي- سوداوي- دموي و بلغمي تقسيم­بندي مي­شوند اما بيماري زماني ايجاد مي­شود که مثلاً در فرد دموي که در حالت عادي و سلامت غلبه با خون (دم) است غلبه خون بيش از حد عادي گردد و يا در همين فرد سودا غلبه گردد و يا در فرد بلغمي، بلغم بيش از حد گردد که در اين موارد بيماري حاصل شده است و پزشک حاذق با معاينه  و شرح حال بيمار و با معاينه بدن و زبان و نبض و بررسي شرح حال فضولات او پي به غلبه خلط بيماريزا برده و آنرا درمان مي­کند بايد بدانيم که مزاج خلط صفرا، گرم و خشک، مزاج خلط دم (خون) گرم و تر، مزاج خلط سودا سرد و خشک و مزاج خلط بلغم سرد و تر است.

به عنوان مثال کسي که مي­گوئيم صفراوي مزاج آفريده شده است يعني خلط صفرا در او غلبه سرشتي دارد و لذا بدن او علائم گرمي و خشکي دارد حال در اين فرد اگر خلط صفرا بيش از حد عادي اضافه گردد فرد علائم گرمي و خشکي غير قابل تحمل (بيماري) از خود نشان مي­دهد. در همين فرد اگر خلط سودا زيادتر از حد معين طبيعي­اش گردد با توجه به اينکه سودا، خشک و سرد است، سردي ناشي از سودا و گرمي ناشي از صفرا همديگر را تا حدودي خنثي مي­کنند اما خشکي فرد بسيار زياد و بيماريزا مي­شود (يعني علائم و شدت خشکي بر تمام علائم غلبه دارد) لذا کساني که بصورت طبيعي مزاج بلغمي (سرد و تر) و سوداوي (سرد و خشک) دارند بيشتر مستعد بيماري­هاي با مزاج سرد مانند M.S – چاقي – آرتروزها- روماتيسم­ها مي­باشند و کسانيکه بصورت طبيعي مزاج صفراوي (گرم و خشک) و دموي (گرم و تر) دارند بيشتر مستعد بيماري­هاي با مزاج گرم مانند هيپرتيروئيدي (تيروئيد پرکار)، اضطراب و عصبانيت و ميگرن­ها مي­باشند.

براي اينکه متوجه شويد کدام خلط در بدن شما بصورت طبيعي غلبه دارد (يعني مزاج پايه  سرشتي بدن شما چيست) و کدام خلط بصورت بيماري در بدن شما غلبه نموده است و راه درمان آن چيست به ادامه مطالب توجه نمائيد.

نشانه­ هاي غلبه اخلاط و روش برخورد با هر کدام

1-    نشانه­هاي افراد صفراوي مزاج (مزاج گرم و خشک) و غلبه خلط صفرا

کارشناس طب سوزنی شرق تهران می گوید که: افرادي که بصورت طبيعي مزاج صفراوي (گرم و خشک) دارند اين افراد لاغر اندام هستند، پوستي گرم و خشک دارند و گرمايي هستند و تحمل فصل تابستان را ندارند و برعکس زمستان را دوست دارند. عطش زياد و دهاني خشک دارند. کم­خواب هستند تمايل به خوردن ترشي­ها مثل لواشک و سرکه و غذاي سرد مانند خيار و کاهو و هندوانه دارند و به خوردن خوراکي­هاي شيرين کمتر تمايل دارند. اين افراد زود عصباني شده و زود هم آرام مي­شوند. افرادي پرجنب و جوش، پرانرژي و پر حرف مي­باشند.

حال اگر در افراد صفراوي مزاج غلبه خلط صفرا بصورت غيرطبيعي رخ دهد و يا در ساير مزاج­ها غلبه خلط صفرا ايجاد شود علائم زير ديده مي­شود:

-     زردي رنگ پوست، زبان و چشم­ها

-      تلخي دهان    - احساس تهوع

-     زبري و خشکي دهان   - احساس سوزن، سوزن شدن پوست-         خشکي بيني   - بي­خوابي و سبکي خواب

-       خشکي و زبري پوست   - خواب ديدن جنگ و آتش

-        لذت بردن از نسيم خنک   - دلشوره و اضطراب

-     عطش شديد    - تحريک­پذيري فوق­العاده و سريع عصباني شدن

-        کم­اشتهايي                         

روش زندگي و تغذيه صحيح در صفراوي مزاج­ها

1-    از هواي تازه و خنک استفاده نمايند

2-    در رژيم غذايي بيشتر از ميوه­جات و سبزي­جات تازه استفاده نمايند. (بخصوص کاهو- خيار- هندوانه- آلو)

3-    افزايش مصرف آب و مايعات تا ادرار صبحگاهي پر رنگ نباشد. بلکه به رنگ زرد ليمويي درآيد بخصوص آب ميوه­هايي مانند آب انار، آب ليمو و آب غوره و آب زرشک

4-    7-6 ساعت خواب شبانه توصيه مي­شود و بيخوابي و کم خوابيدن (کمتر از 5 ساعت) براي آنها مضر است و خشکي مغز را زياد مي­کند.

5-    فعاليت­ جسمي و ورزش در هواي خنک (صبح زود يا شامگاه) توصيه مي­شود و از فعاليت شديد و ورزش شديد بخصوص در هواي گرم اجتناب نمايند.

6-    مصرف بيش از اندازه چاي، قهوه و ادويه­جات بخصوص فلفل براي آنها مضر است

7-    مصرف غذاهاي گرم و خشک را بخصوص در هواي گرم کاهش دهند و مصرف غذاهاي سرد و تر را افزايش دهند (جدول شماره 1)

جدول شماره 1: غذاها و نوشيدني­هاي مناسب و نامناسب مزاج  گرم و خشک (صفراوي مزاج)


عنوان غذاها

هفت غذاها و نوشيدني­های مناسب و عالي براي صفراوي مزاج

(این غذاها دارای مزاج سردوتر می باشند)

نامناسب و مضر براي صفراوي مزاج

(این غذاها دارای مزاج گرم و خشک می باشند)

گوشت و غذاها

گوشت مرغ، کاهو، ماست و خيار و ماست و اسفناج- آش رشته بدون ادويه، مغز گوسفند،گوشت وتخم پرندگان آبی،تخم مرغ ماشینی

گوشت شتر،سرخ­کردني­ها، روغن زيتون، گوشت بره و آهو، گوشت پرندگان کوچک، خروس،مرغابی

سبزيجات و ريشه‌ها

خيار- کدو- کاهو- چغندر- اسفناج- گشنيز- گوجه­فرنگي- خرفه- لوبيا سبز- سيب­زميني و قارچ خوراکي ،شاهتره

انواع فلفل، سير، پياز، موسير، خردل، مرزه، ترخون، تره، شاهي، پيازچه، شويد، بادمجان، پونه، نعناع، جعفري، رازيانه، شاهي، شنبليله

آجيل و ميوه­جات

هندوانه- کيوي- پرتغال و نارنگي، ليمو شيرين، کيوي، توت­فرنگي، آلبالو، آلو ، گيلاس، ماء­الشعير

 خرما، کشمش، نارگيل، آناناس، انبه، موز، گردو، فندق و پسته،  زيتون،  بادام هندي

غلات و حبوبات

تخم خيار، کدو، کاهو، کاسني، خرفه، گشنيز و هندوانه، جو، باقلا تازه و نخود سبز،بذرکتان

سياهدانه، تخم خربزه، تخم آفتابگردان، پسته، نخود

لبنيات

شير، ماست، پنير تازه، کشک،  خامه، دوغ

پنير کهنه،کره،سرشیر

چاشني­ها

غوره، ليمو عماني، زرشک، رب انار، رب نارنج

دارچين، زنجبيل، گردو، فلفل، زعفران، گلپر و خردل، انواع سُس، زيره، زردچوبه، وانيل، کاکائو، آويشن، اسپند، زنيان، انيسون، نمک

نوشيدني­ها

دوغ ترش، ليموناد، شربت آلبالو، شربت آب ليمو، آب زرشک، آب غوره

عسل و شکر،  آب ميوه، معجون، شير موز، انبه، آناناس

 

نکته بسيار مهم

بعنوان يک قاعده کلي جهت درمان غلبه هر خلطي از غذاهاي بامزاج مخالف خلط غالب استفاده مي­کنيم مثلاً در درمان غلبه خلط صفرا چون مزاج صفرا گرم و خشک است از غذاهاي بامزاج سرد و تر استفاده مي­کنيم.

2-    نشانه­اي افراد دموي مزاج (مزاج گرم و تر) و غلبه خلط دم (خون)

اين افراد درشت اندام بوده، داراي پوستي سرخ و سفيد و موهاي پرپشت هستند. نبض پر و قوي دارند علاقه به شيريني و ترشي دارند. تقريباً همه نوع غذا را دوست دارند. پوستشان گرم، مرطوب و نرم است تحمل به گرما و سرما در حد متعادل است، خواب مناسبي دارند. انسان­هايي شجاع و پرقدرت مي­باشند و از نظر روحي- رواني و ارتباط با ديگران متعادلند و در کل بهترين نوع مزاج است.

اگر خلط دم در افراد دموي مزاج بيش از حد گردد و يا در ساير مزاج­ها خلط دم غلبه يابد نشانه­هاي زير بروز مي­کند:

-  احساس سنگيني در بدن خصوصاً در پشت چشم­ها، سر و شقيقه­ها

-   دهان دره و کش و قوس دادن آن و همچنين کش و قوس عضلات پشت کتف

-    چرت زدن- خواب آلودگي- کند فهمي- حواس پرتي

-    خستگي بدون علت و کسالت و خواب زياد   - احساس شيريني­ مزه دهان

-    قرمزي زبان   - برآمدگي رگ­هاي بدن

-   گرمي و نرمي پوست   - ايجاد جوش و دمل در پوست يا زخم در دهان

روش زندگي و تغذيه صحيح در دموي مزاج­ها (غلبه خون)

-   هواي مناسب براي آنها، هواي متعادل است (نه خيلي سرد و نه خيلي گرم)

-   پياده­روي و يا ورزش صبحگاهي حدود نيم ساعت روزانه، فعاليت زياد و ورزش­هاي سخت براي آنها مضر است.

-    6-8 ساعت خواب شبانه

-   حجامت و فصد و اهدا خون براي اين افراد بسيار عالي و مناسب است و در حقيقت درمان غلبه خون، حجامت و فصد خون است.

-   مصرف مواد بامزاج گرم و مرطوب را کاهش داده و غذاهاي سرد و خشک استفاده نمايند (جدول شماره 2)

متخصص طب سنتی و طب سوزنی شرق تهران  تاکید بر رعایت نکات فوق را در دموی مزاجها دارد.

جدول شماره 2: غذاهاي مناسب (سرد و خشک) و نامناسب (گرم و تر) با دموي مزاج­ها

عنوان غذاها

غذاهاي مناسب دموي مزاج (سرد و خشک)

غذاهاي نامناسب (گرم و تر) دموي مزاج

گوشت و غذا

گوشت گاو و گوساله،  ماهي (همه انواع) سيرابي- انواع سوسیس وکالباس

گوشت گوسفند و بره، بوقلمون،شترمرغ ، جگر سياه و سفيد،ميگو،کله و پاچه،تخم مرغ محلی

سبزيجات و ميوه­ها

کلم و گل کلم، قارچ،  بادمجان، تمام ميوه­جات ترش، ليمو، آلو، انارترش، مرکبات ترش، تمشک، توت فرنگي، شاه­توت، تمر هندي، ليمو عماني، گشنيز، ريواس،تره،سماق،کافور،کاسنی

زيتون،  پياز، سير، خرما، انبه، بادام، پسته، موز، فندق، انجير، انگور، خربزه شیرین، طالبي شیرین، پونه،نعناع،شاهی،انارشیرین

غلات و حبوبات

ارزن، ذرت، جو، نخود فرنگي، عدس ،باقلا

گندم، ارده، سمنو، و اقسام لوبيا،نخود،کنجد،سیاهدانه

روغن­ها

 روغن ذرت،روغن بنفشه

روغن کرچک، روغن زيتون، روغن آفتابگردان، روغن کنجد، روغن حيواني و دنبه

نوشيدني­ها و چاشني­ها

آلو، تمر هندي، رب اناروگوجه، آبليمو، آب­غوره، ليمو عماني، آبميوه­هاي ترش،  ترشي، سرکه، سس گوجه،نوشابه های گازدار،چای،قراقروت،ماءالشعیر

آب انبه، آب انگور، آب گرم، عسل، شکر، نمک، اغلب غذاهاي شور و شيرين

لبنيات

شير، ماست وکشک

کره، ماست چکيده محلي ، شير گاو و گوسفند تازه زايمان کرده(آغوز)

 

3- نشانه­هاي افراد سوداوي مزاج (مزاج سرد و خشك) و غلبه خلط سودا

افراد سوداوي مزاج اندامي لاغر دارند، خوابشان کم بوده و بيني خشکي دارند به شيريني و گرمي تمايل بيشتري نسبت به سردي­ها دارند. بيشتر تمايل به هواي گرم دارند و در فصل بهار راحت­ترند و فصل پائيز براي اينها فصل نامطلوبي است. سوداوي مزاج­ها افرادي دقيق، منظم، دورانديش و محاسبه­گرند و نسبت به کارها وسواس خاصي دارند. لذا اکثر بيماران وسواسی از اين گروهند. اگر در افراد سوداوي مزاج، خلط سودا زيادتر شود و يا در ساير مزاج­ها خلط سودا از مقدار طبيعي خود بيشتر شود علائم زير ظاهر مي­شود:

علائم غلبه خلط سودا

-  چروکيدگي و سياهي و بي­طراوتي رنگ پوست

-  خشکي پوست و بروز لکه­هاي تيره در پوست

-  بتدريج لاغر شدن و خشک شدن پوست و گود افتادن دور چشم­ها

-  زيادي خيال و فکر و وسواس (به علت غلبه  خشكي در مغز و هجوم افکار بد و عدم تمرکز)

-   اسپاسم و سوزش دهانه معده               

-   اسپاسم عضلات حلق و حنجره (احساس توده و جسم خارجي در حلق)

-   اسپاسم و ضعف عضلات پشت ساق (بعلت تجمع سودا در پاها)

-   اشتهاي کاذب و خورده‌خواري و زود سير شدن (يعني با وجود احساس گرسنگي زياد با خوردن غذاي کم سير مي­شوند)

-  کم­حرفي و گوشه­گيري و نااميدي، بدگماني و ترس و نگراني بيش از حد       

-  پرمويي و موهاي درشت و ضخیم

-  کابوس و بيخوابي و مکرراً از خواب مي­پرند.

روش زندگي و تغذيه صحيح در سوداوي مزاج­ها:

-    بعلت خشکي پوست، بايد پوست خود را مرتب با روغن­هاي گياهي مانند زيتون و کنجد چرب نمايند.

-    از فعاليت در محيط­هاي سرد و خشک مانند پاييز پرهيز نمايند و محيط­هاي گرم و مرطوب مانندمناطق شرجی وساحلی شمال کشور ايران براي آنها مفيد است.

-    ورزش در هواي معتدل و مرطوب براي آنها مناسب است.

-    حدود 7-6 ساعت خواب نياز دارند و از بدخوابي پرهيز نمايند.

-    از مصرف غذاهاي يخ­زده، مانده و كنسرو شده پرهيز نمايند.

-    مصرف مواد سرد و خشک را کاهش دهند و بيشتر از غذاهاي گرم و تر استفاده نمايند. از مصرف غذاهاي بسيار گرم پرهيز نمايند زيرا اينگونه غذاها بعلت گرمي زياد، خشک مي­باشند مانند زنجبيل و فلفل و باعث افزايش خشکي در سوداوي­ها مي­شوند و همچنين از مصرف غذاهاي سرد پرهيز کنند.

جدول شماره 3: جدول غذاهاي مناسب و نامناسب براي سوداوي مزاج‌ها

عنوان غذاها

غذاهاي مناسب براي سوداوي مزاج­هاي که بايد مصرف نمايند (اين غذاها داراي مزاج گرم و تر مي‌باشند)

غذاهاي نامناسب براي سوداوي مزاج­ها که از مصرف آنها بايد بپرهيزند (اين غذاها داراي مزاج سرد و خشك مي‌باشند)

گوشت

گوشت بره، پاچه، جگر، بوقلمون، مرغ محلي، ميگو، زبان

قلوه، سيرابي و شيردان، گوشت گاو، همه انواع ماهي، سوسيس و کالباس

لبنيات

کره، ماست چکيده، شير محلي تازه گاو و گوسفند

کشک، قره­قروط

ميوه­ها و سبزيجات

انجير، آناناس، انگور، خرما، گلابي، موز، بالنگ، اقسام گوشت، خربزه، طالبي، و گرمک شیرین، تربچه قرمز، ترب، شلغم، هويج، زيتون، پسته و فندوق تازه

شاه­توت، تمشک، آلبالو، ازگيل، انار ترش، تمر هندي، زر شک، زغال اخته، گريب فروت، ليمو عماني، سيب­ترش، ليموترش، کلم، ترشک، ريواس، بادمجان، گشنيز

حبوبات

گندم و بادام درختي و زميني تخم طالبي، و خربزه

باقلا خشک، جو، ذرت، عدس و ماش، برنج آبکش وبرنج شمال کشور

ادويه­جات و چاشني­ها و نوشيدني­ها

روغن کنجد و زيتون شيره انگور، روغن گاو سمنو، خاکشير، ارده، عسل

سماق، نشاسته، سرکه، آبغوره، انواع رب­ها، چاي، سُس گوجه

 

4-نشان­هاي افراد بلغمي­ مزاج (مزاج سرد و تر) و غلبه خلط بلغم

افراد بلغمي مزاج چاق و پرچربي هستند، پوست سفيد و موهاي کم­پشت دارند. تشنه نمي­شوند و دهان مرطوبي دارند، خواب زيادي دارند، فصل زمستان فصل مطلوبي براي آنهاست تمايل به مصرف گرمي­ها و شيريني­ها دارند اين افراد کم انرژي و کند هستند و معمولاً صبور و آرام­اند و ديرتر عصباني مي­شوند.

نشان­هاي غلبه خلط بلغم

-    سفيدي بيش از حد رنگ صورت  - ضعف هضم

-    سستي گوشت اندام­ها  - آروغ­ ترش و ريفلاكس

-    سردي و نرمي پوست  - سفيدي رنگ ادرار

-    زيادي و چسبندگي آب دهان   - پرخوابي

-   كم تشنه شدن   - كسل بودن

-   كند فهمي

روش زندگي و تغذيه صحيح در بلغمي مزاج­‌‌ها (مزاج سرد و تر)

-    ورزش و فعاليت جسمي منظم توصيه مي‌شود

-    7 الي 8 ساعت خواب مناسب است (خوابيدن بيشتر توليد بلغم بيشتر مي‌كند)

-    از خواب و استراحت و خوراك بيش از اندازه و كم تحركي پرهيز نمايند.

-    در هواي مرطوب و سرد لباس كافي بپوشند و در معرض هواي سرد و مرطوب قرار نگيرند.

-    از مصرف آب زياد خودداري نمايند.

-    خوابيدن در طي روز و بخصوص نزديك غروب براي اين مزاج بسيار مضر است (برخلاف ساير مزاج هاكه يكساعت خواب روز مناسب است) زيرا اين خواب موجب افزايش بلغم و سنگيني و التهاب سينوس‌ها و كند شدن رفتارهاي مغز مي‌شود.

-    مصرف غذاهاي سرد و تر را كاهش دهند و بيشتر غذاهاي گرم و خشك مصرف نمايند. (طبق جدول شماره 4)

جدول شماره 4: جدول غذاهاي مناسب و نامناسب براي بلغمي‌مزاج‌ها

عنوان غذاها

غذاهاي مناسب توصيه به مصرف(گرم وخشک)

غذاهاي نامناسب بايد پرهيز نمايند(سردوتر)

غذاها و گوشت‌ها

گوشت پرنده و تمام پرندگان كوچك، تخم‌مرغ، ميگو، گوشت شتر

گوشت گاو، ماهي، آش رشته، اسفناج و ماست

سبزيجات و ميوه‌ها

انواع فلفل، سير، پياز، موسير، خردل، جعفري، تره، شاهي، شويد،  خرما، نارگيل، موز، انبه، گردو، فندق، پسته، كشمش

چنار، كدو، كاهو، اسفناج، گشنيز، گوجه‌فرنگي، هندوانه، كيوي، مركبات، توت‌فرنگي، آلبالو، زرشك

گیلاس،بادمجان

دانه‌ها، حبوبات و چاشني‌ها

دارچین،زعفران،هل،پودرادویه جات،شاهدانه،تخم آفتابگردان وژاپنی

سماق، غوره، ليمو عماني

نوشيدني‌ها

اکثر آب میوه های شیرین،آب انجیروانبه ،شربت سرانگبین وبه

دوغ، ليموناد، شربت آلبالو، عناب، گلاب، گشنيز

 

چند نكته بسيار مهم

1-    مصرف غذاها طبق جدول‌هاي داده شده يك امر مطلق نمي‌باشد. بايد توجه نمود بعضي غذاها از نظر مزاج لب مرز مي‌باشند و گاهي دو مزاج دارند و نوع تازه يا كهنه بودن آنها و نوع پخت آنها در تعيين مزاج نهايي آنها موثر است فرد بايد بداند كه از تركيب غذاهاي جدولهاي فوق غذاهاي متناسب با مزاج خود را تهيه نمايد و يا به تعادل برساند مثلاً سر كه داراي مزاج سرد و خشك است و سوداساز است و به تنهايي براي سوداوي مزاج‌ها مناسب نيست اما اگر با عسل مخلوط شود (سكنجبين) چون عسل گرم و تر است مزاج سركه متعادل‌تر شده و قابل مصرف و مفيد براي سوداوي مزاج‌ها مي‌شود البته بايد توجه داشت درصد مخلوط نمودن عسل و سركه در تعيين مزاج نهايي موثر است اگر عسل بيشتر ازحدمعمول بريزيم مزاج سكنجبين به مزاج گرم و تر و اگر سركه بيشتر بريزيم مزاج سكنجبين به طرف سرد و خشك مي‌رود.

2-    تعيين مزاج هر فرد بسيار مشكل است و حتماً بايد توسط يك پزشك باتجربه در طب سنتي تعيين گردد در ضمن در حال حاضر با توجه به زندگي ماشيني و مصرف غذاهاي غيرطبيعي در اكثر افراد عضوهاي مختلف مزاج‌هاي متضاد و مختلف دارند مثلاً ممكن است معده يك فرد صفراوي مزاج (گرم و خشك) سرد و تر باشد و با غذاهاي سرد و تر كه مخصوص مزاج صفراوي است ناسازگاري داشته باشد. يا ممكن است مزاج كبد فردي گرم و خشك باشد ولي مزاج معده‌اش سرد و تر باشد. حال اين فرد براي درمان و تعادل مزاج كبدش بايد غذاهاي سرد و تر بخورد ولي اين غذاها با مزاج معده‌اش ناسازگاري دارد و سردي و تري معده‌اش را بيشتر نموده و ايجاد نفخ و ناراحتي معده مي‌نمايد. لذا اينگونه افراد بايد زير نظر متخصص طب سنتي غذاهايي درست كنند كه در آنها تعادل هر دو مزاج معده و كبد لحاظ شده باشد يعني بايد مخلوطي از غذاهاي گرم و خشك، سرد و تر ميل نمايند تا هر عضو خود بصورت هوشمندانه غذاهاي مورد نيازش را برداشت نمايد تا مزاج‌ها به تعادل برسند.

3-    گاهي مواقع فردي مسن داراي دردهاي استخواني است كه اين دردها ناشي از سردي و تري است لذا بايد غذاهاي گرم و خشك مانند زنجبيل استفاده نمايند اما اگر مزاج كلي فرد گرم و خشك باشد با غذاهاي گرم و خشك ناسازگاري دارد و ايجاد خارش و كهير و احساس حرارت در فرد ايجاد مي‌كند اين شخص بايد غذاهاي متعادل از گرمي و سردي بخورد ودر ضمن استخوانها و مفاصل خود را بصورت موضعي با بادكش و روغن‌هاي گرم ماساژ داده و گرم نمايد.

4-    لازم نيست تمام علائمي كه در غلبه هر يك از اخلاط بيان شد در يك فرد ديده شود بلكه چند علامت از علائم فوق جهت بررسي و تشخيص نوع غلبه خلط كفايت مي‌كند.

    بارات کلیدی این مقاله عبارتند از : طب سنتی شرق تهران - طب سوزنی شرق تهران 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




ثبت نظر

بالا