X

بخش بالایی وب سایت شمامل ، جستجو ، منوی اصلی و هدر

بخش میانی

محتوی نوشتاری

کبد چرب زیر ذره‌بین طب‌سنتی

کبد چرب زیر ذره‌بین  کلینیک طب‌سنتی شرق تهران

دکتر مرتضی ترابی – کارشناس طب سوزنی و سنتی

 کبد چرب یکی از بیماری‌های شایع به خصوص در جوامع پیشرفته و یا در حال توسعه است.

فرهنگ بدغذایی شامل مصرف زیاد غذاهای آماده و پرکالری و چرب از یک طرف و بی‌تحرکی و زندگی ماشینی از طرف دیگر، باعث شده که طیف وسیعی از جامعه را درگیر مشکلات کبد چرب کند.

بی‌علامت بودن بیماری و بی‌اطلاعی از حضور بیماری، باعث تشخیص دیررس می‌‌شود.

اصل درمان کبد چرب بر پایه‌ی اصلاح سبک زندگی و اصلاح فرهنگ غذایی است و درمان دارویی نقش اندکی در درمان دارد.

کبد چرب در جوامع پیشرفته، به عنوان شایع‌ترین علت سیروز و نارسایی کبد و یکی از علل سرطان کبد شناخته می‌شود. همچنین در مبتلایان به کبد چرب احتمال عوارض قلبی و عروقی، فشارخون بالا و چربی خون هم افزایش می‌یابد و این افراد در معرض مرگ و میر زودرس قرار دارند.

شیوع این بیماری با اضافه وزن (BMI بین 25 تا 30) و نیز در چربی‌های شکمی بیش از حد هم افزایش می‌یابد.

کیفیت زندگی مبتلایان به کبد چرب در مقایسه با افراد طبیعی جامعه کمتر است و اغلب از خستگی، دردهای پراکنده در بدن، مشکلات هضم  غذا و نفخ، افسردگی و اختلالات عصبی رنج می‌برند.

مکانیسم اصلی کبد چرب تجمع تری‌گلیسیرید در داخل سلول‌های کبدی است.

اسیدهای چرب آزاد موجود در بافت‌های محیطی هم در افراد چاق و هم در کاهش وزن شدید به دنبال لیپولیز محیطی می‌توانند وارد جریان خون سیستمیک شده و از آنجا وارد کبد می‌شوند. همچنین مازاد کربوهیدرات‌ها و پروتئین‌ها در داخل کبد تبدیل به چربی شوند.

اغلب مبتلایان به کبد چرب، فاقد علائم مشخص هستند. اگر چه برخی از بیماران ممکن است از خستگی، ضعف، بی‌حالی و درد مبهم قسمت فوقانی شکم شکایت کنند، اما اغلب به صورت اتفاقی حین آزمایشات کبدی یا سونوگرافی کبد تشخیص داده می‌شود.

غربالگری کبد چرب (به وسیله‌ی سونوگرافی) به افراد چاق مبتلایان به دیابت نوع دوم و افزایش خفیف و بدون علت آنزیم‌های کبد، توصیه می‌‌شود. در مبتلایان به کبد چرب هم باید غربالگری دیابت انجام شود.

در کبد چرب افزایش خفیف تا متوسط (کمتر از 5 برابر طبیعی) سطح آنزیم‌های کبدی شایع است. اگر چه طبیعی بودن آنزیم‌های کبدی رد کننده تشخیص نیست. سطح بالای آنزیم‌های کبدی پیش‌بینی کننده‌ی میزان التهاب کبدی یا سیروز نیست و طبیعی بودن آنزیم‌ها نیز رد کننده‌ی آسیب مهم بافتی نیست.

سونوگرافی روش انتخابی در تشخیص کبد چرب است اما زمانی تغییرات کبد چرب در سونوگرافی ظاهر می‌شود که حداقل 20 درصد هپاتوسیت‌ها توسط چربی اشغال شده باشند. لذا سونوگرافی قادر به تشخیص موارد خفیف کبد چرب (درگیری 5 تا 20 درصد هپاتوسیت‌ها) نیست.

همچنین درجه‌بندی سونوگرافی با تغییرات بافت‌شناسی ارتباط مستقیم ندارد و نباید معیار انتخاب، نوع درمان باشد و یا به عنوان وسیله‌ای برای پیشگیری بیمار باشد.

 درمان کبد چرب

اساس درمان کبد چرب بر پایه‌ی اصلاح سبک زندگی است که شامل دو محور اساسی است.

1. اصلاح تغذیه

2. ورزش مناسب

در زمینه‌ی اصلاح تغذیه طب‌سنتی توصیه‌های زیاد دارد که به تعدادی از آن‌ها می‌پردازیم.

هدف اصلی از اصلاح سبک زندگی در افرادی که اضافه وزن دارند کاهش وزن 7 تا 10 درصدی است.

 * چربی‌ها

دریافت بیش از مقدار مورد نیاز چربی‌ها به ویژه اسیدهای چرب اشباع شده یکی از فاکتورهای مهم خطر ابتلا به کبد چرب است.

در مورد چربی‌ها هم نوع و هم مقدار آن‌ها اهمیت دارد.

در رژیم غذایی باید چربی‌های اشباع و حاوی کلسترول کاهش یابد و با چربی‌های غیراشباع جایگزین شود.

از منابع چربی‌های اشباع می‌توان به روغن حیوانی، گوشت قرمز، فست‌فودها، گوشت‌های فراوری شده به‌خصوص سوسیس و کالباس، کره و شکلات اشاره کرد که باید کاهش قابل توجه آن‌ها را در رژیم غذایی مدنظر قرار داد.

* اسیدهای چرب غیراشباع که باید جایگزین شوند

امگا 3 که مهم‌ترین منبع آن روغن ماهی است به خصوص ماهی سالمون، تن و ساردین، که می‌توانند در کبد چرب نقش اساسی و محافظتی داشته باشند.

از دیگر منابع اسیدهای چرب غیراشباع می‌توان به گردو، دانه‌ی آفتابگردان، دانه‌ی کنجد، کره بادام زمینی، سویا و روغن زیتون اشاره کرد.

اسید اولئیک یکی از چربی‌هایی است که نقش محافظتی در کبد چرب دارد و روغن زیتون عمده‌ترین منبع آن است. پس می‌توان نتیجه گرفت که برای جلوگیری از کبد چرب و درمان کبد چرب یکی از بهترین روغن‌های جایگزین روغن زیتون است.

 کربوهیدارت‌ها

افزایش مصرف کربوهیدرات‌ها، باعث افزایش ترشح انسولین در بدن می‌شود و به  دنبال آن تولید و تجمع چربی به ویژه تری‌گلیسیرید در کبد افزایش می‌یابد.

علاوه بر محدودیت چربی، باید مصرف کربوهیدرات‌ها، شکر و نوشیدنی‌های غیرالکلی هم در مبتلایان به کبد چرب کاهش یابد. زیرا مازاد قندهای ساده در کبد به تری‌گلیسیرید تبدیل می‌شود.

کبد این بیماران توانایی کامل خروج تری‌گلیسیریدها را از بدن ندارد و در داخل کبد تجمع می‌کنند.

نوع کربوهیدرات مصرفی حتی از مقدار آن مهم‌تر است. قندهای موجود در نوشابه‌ها، ماءشعیر، آبلیموها و شربت‌های صنعتی که متاسفانه این روزها شایع شده، بسیار مضر است. حتی شکرهای صنعتی کم‌کالری همانند گرگی هستند در لباس میش که بسیار مضر هستند.

در بین کربوهیدرات‌ها نان، غلات، سیب‌زمینی، ذرت، نخود فرنگی و با اولویت بیشتر غلات کامل مانند جو دوسر و برنج قهوه‌ای و انواع غذاهای نشاسته‌ای پرفیبر توصیه می‌شود.

از انواع کربوهیدرات‌های ساده مانند شکلات، کیک، انواع شیرینی‌جات قنادی‌ها و شکر باید اجتناب شود و به جای آن‌ها از قندهای طبیعی مانند میوه‌ها که زیاد شیرین نباشند استفاده کرد.

آرد سبوس‌دار به آرد سفید برتری و ارجحیت دارد.

 

* پروتئین‌ها

مصرف پروتئین‌ها اثرات مفیدی در بهبود و پیشگیری از کبد چرب دارند. به خصوص مصرف پروتئنی سفید، گوشت قرمز کم‌چرب و پروتئین‌های گیاهی توصیه می‌شود.

مهم‌ترین توصیه به مبتلایان کبد چرب، کاهش وزن است. کاهش وزن ملایم و تدریجی باید مد نظر باشد و از کاهش وزن‌های سریع به خصوص بیش از نیم تا یک کیلوگرم در هفته پرهیز شود زیرا می‌تواند باعث تشدید آسیب کبدی و تشکیل سنگ‌های صفراوی شود.

 توصیه‌های ورزشی

ورزش و تحرک فیزیکی یکی از پایه‌های اصلی درمان کبد چرب و سندروم متابولیک است.

ورزش در کنار رژیم غذایی مناسب و اصلاح سبک زندگی نقش اساسی را در کاهش چربی و التهاب کبدی دارد. هم ورزش‌های هوازی (دویدن، پیاده‌روی تند، دوچرخه‌سواری، شنا، تردمیل و دوچرخه‌ ثابت) و هم ورزش‌های قدرتی (وزنه‌برداری و بدن‌سازی) در کاهش چربی کبدی موثر هستند.

برنامه‌ی ورزشی شامل 2 تا 3 جلسه در هفته و هر جلسه به مدت نیم تا یک ساعت توصیه می‌شود.

راه رفتن با ریتم 100 قدم در دقیقه برای یک فرد با قد و وزن متعادل مناسب است.

زمانی که حین ورزش احساس می‌کنید ضربان قلب و نبض افزایش یافته است و در همین حال می‌توانید بدون وقفه و قطع نفس یک جمله کامل بگویید بیانگر ورزش مناسب است.

 

درمان‌های دارویی

همان‌طور که بیان شد اساس درمان کبد چرب اصلاح سبک زندگی و نوع غذا است و درمان و توصیه‌های غذایی و دارویی از نظر طب‌سنتی ایران بر اساس سوء‌مزاج ایجاد شده، است.

معمولا در کبد چرب علاوه بر سوء‌مزاج خود کبد، سایر ارگان‌ها نیز مشارکت دارند و سوء‌مزاج‌های معده، طحال و کلیه‌ها نیز ممکن است دیده شود.

شایع‌ترین ارگانی که در کبد چرب با کبد مشارکت دارد معده و طحال است؛ بنابراین پزشک حاذق طب‌سنتی؛ شرح حال کامل و معاینه‌ی کامل بیمار و معاینه‌ی نبض و زبان سوء‌مزاج‌های ایجاد شده در کبد چرب را تشخیص می‌دهد و به درمان آن‌ها می‌پردازد.

کبد چربی که در اثر استفاده از مشروبات الکلی ایجاد شده باشد با قطع مصرف الکل بهبود می‌یابد.

 تدابیر مهم در کبد چرب غیرالکلی

1. کاهش وزن

2. در صورت ابتلاء به دیابت، کاهش میزان قند خون به حد نرمال ؟؟؟

3. پرهیز از روغن‌های کلسترول‌دار

4. عدم استفاده مداوم از آنتی‌بیوتیک‌ها از قبیل تتراسیکلین

5. دقت در استفاده از داروهای کورتن‌دار و مسکن درد

6. دقت در عدم استفاده از آجیل، امعاء و احشاء دامی، کالباس، سوسیس، کره، گوشت‌های چربی‌دار، تخم‌مرغ

 

* استفاده از فرمول جعفری - لیمو

* 15-16 شاخه جعفری را به همراه ساقه‌هایش در دستگاه مخلوط‌کن، بیندازید و بر روی آن آب یک عدد لیموترش (معادل 2 قاشق تمرهندی آب لیمو) و نصف لیوان آب اضافه کنید.

پس از مخلوط کردن نیم ساعت قبل از صبحانه یا شکم خالی و ناشتا میل کنید و بعد از نیم ساعت می‌توانید صبحانه میل کنید.

به مدت 15 روز فرمول فوق را استفاده کنید، یک هفته استراحت دهید و دوباره 15 روز دیگر تکرار کنید.

* استفاده از فرمول اسطوخودوس

دو ساعت بعد از شام

حدود 2 گرم اسطوخودوس (برگ و گل و ساقه) یا تخم آن را در یک لیوان آب در حال جوش بریزید و به مدت 3 الی 4 دقیقه‌ دم کنید (در حال جوش خفیف باشد) و سپس بدون اینکه منتظر خنک شدن باشید میل کنید.

 

* صبح‌ها نیم ساعت قبل از صبحانه از جعفری – لیمو و شب‌ها 2 ساعت پس از شام اسطوخودوس میل کنید. به مدت 15 روز یک هفته استراحت دهید و مجدد 15 روز دیگر دوره را تکرار کنید.

عبارات کلیدی و تبلیغاتی این مقاله که توسط کارشناسان با تجربه و کارآمد بخشی بهینه سازی سایت انتخاب شد، شامل (کبد چرب، طب سنتی شرق تهران، طب سوزنی شرق تهران ) می باشد

 

 

 




ثبت نظر

بالا