X

بخش بالایی وب سایت شمامل ، جستجو ، منوی اصلی و هدر

بخش میانی

محتوی نوشتاری

خلاصه ای از تاریخچه ی داروی سنتی در چین

مطابق تعریف سازمان بهداشت جهانی، طب سنتی را می توان به مجموعه ای از مهارت ها ، نظریه ها و تجربیات بومی فرهنگ های مختلف دانست که دایماً متفاوت بوده است، که این مهارت ها همواره در بهداشت و نیز در پیشگیری،تشخیص،بهبود،و در درمان بیماری ها جسمی و ذهنی قابل استفاده بوده و می باشد.

طب سنتی در بسیاری نقاط جهان وجود دارد که از جمله مشهورترین انواع آن می‌توان به طب سنتی چین، هند، ایران ( طب سنتی شرق تهران) اشاره کرد

:خلاصه ای از تاریخچه ی داروی سنتی در چین

"شن نون" نام اصلی اپراطور سوم عصر باستان چین بود، که وی به نقل قول از حکایت ها  بیان می شود که او یک روز بیش صد نوع گیاه را مزه کرد … و ۷۰ نوع ماده سمی یافت، که این خود روشنگر روانه سرسختی زحمتکشان عصر باستان بود که مبارزات دشواری با طبیعت و بیماری داشته و در جریان آن داروها را کشف کرده وتجربیاتی اندوختند. این تصویر واقعی از منشاء داروهای سنتی چین است.

طب سنتی همواره در بسیاری از کشور های دنیا وجود داشته که از جمله معروفترین گونه های آن می توان به طب سنتی چین،گیاه درمانی و طب اخلاطی(بکار برده شده در طب سنتی ایرانی - علم مزاج شناسی )،شمن باوریو آیورودا (بکار برده شده در طب سنتی هندی) اشاره کرد.

حال اگر بخواهیم درباره ی طب سنتی از دوران باستان صحبت کنیم باید مهمترین دوره­ های مختلف طبابت و تجویز دارو را در ایران به 3 دسته تقسیم بندی

بکنیم:

 دوره ی طبابت هخامنشیان

دوره ی طبابت ساسانیان

 دوره ی طبابت اسلامی

 

 ددوره ی طبابت هخامنشیان 

 دوره هخامنشیان: این دوره که حدود ۲۵۰۰ سال پیش در ایران به سبب تاکید بر موضوعات بسیاری ازجمله بهداشت در کتاب ­های مذهبی زرتشتیان به وجود آمده بود باز از جایگاه ویژه ­ای برخوردار بوده است و همه­ ی پزشکان در این دوره بر اساس اهمیت تقسیم­ بندی شده­ اند. پزشکان دارو(داروساز) – جراح – روان درمان­ گرها و پزشکان گیاهی تقسیم بندی کرد که می توان به کتاب اوستا نیز برای کسب اطلاع بیشتر از این دوره اشاره کرد.

 دوره ساسانیان: دوران ساسانيان انتقال اصل و ماية طبّ، از دوران هخامنشي به دوران ساساني بود، امّا بر اثر اختلافات مذهبي كه در امپراتوري روم شرقي بين امپراتوران با دانشمندان و پزشكان پيدا شد، دوران جديدي در تاريخ طبّ ايران و در نتيجه در طبّ اسلامي پديدار شد. ايران از همسايگان كشورهاي روم شرقي بود، بنابراين دانشمندان و پزشكان عالي رتبه از مرز‌ها به ايران مهاجرت كردند و به تعليم اين دانش اشتغال ورزيدند و به اين ترتيب بيمارستان و «مدرسة جندي شاپور» تأسيس شد. در دوران انوشيروان انقلاب بزرگي در علم طبّ ايران و جهان به وقوع پيوست كه همانا تأسيس «اوّلين كنگرة پزشكي» براي مناظره و مباحثة پزشكان در مورد فلسفه و طبّ بوده است. 

 دوران اسلامي واگذاري تمام ميراث ساسانيان علاوه بر ميراث بزرگ يونانيان به مسلمانان، پس از غلبة اعراب بر ايران و انقراض سلسلة ساسانيان و اشاعة زبان عربي بود. مثلاً در دوران عبّاسيان مركز علم پزشكي از «جندي شاپور» به «بغداد» انتقال يافت به اين ترتيب كم كم بغداد مركز علم و دانش پزشكي شد و جندي شاپور از رونق افتاد. خلاصه آنكه به بركت تعاليم اسلامي، مسلمانان به خدمات بزرگي در علم طبّ، ترجمه و تأليف متون پزشكي توفيق يافتند

سیر تحول طب اسلامی ایران: سرآغاز این دوره از ابتدای سال ۵۳۱ هجری مربوط می­ شود که در این دوره حساس به گرد آورری کتاب ذخیره­ ی خوارزمشاهی که مربوط به اسماعیل جورجانی و دانشمندان بزرگی در همان دوره بوده اند مربوط می شود، که این امر باعث ایجاد تحولی عظیم در نشر موضوعات پزشکی فرهنگ اسلامی در طب ایران ایجاد کرد.

 

کتاب ذخیره خوارزمشاهی را می توان به ده جلد تقسیم بندی کرد:

 اولین کتاب خوارزمشاهی: در مورد شناختن میزان محدوده طب می باشد، که اهداف اصلی آن در مورد گنجینه بدن انسان از مواد، خلط ها، مزاج ها، طبیعت بدن ها، عادت ها و شرح هر یک از اعضای بدن می باشد.

دومین کتاب خوارزمشاهی : در رابطه با تشخیص و بهبود بیماری های بدن انسان و انواع و درجه بندی بیماری ها و دلایل ایجاد آن و تشخیص و شناسایی نبض بیمار، تفسیر و شناسایی حال بیمار مبتنی بر موارد زائدی که از تن بیرون یا خارج شده مانند عرق و ادرار و عیره...

سومین کتاب نیز در مورد در حفظ تندرستی و چگونگی انجام این امر و شناخت نوشیدنی ها و خوراکی ها و میزان و چگونگی خواب و بیداری، و حرکت، سکون و بازشناسی انواع رایحه ها و عطردرمانی (Aromatherapy ) و تدابیر و راه های به کارگیری روغن ها، مصرف مسهل و ملین و مواد تهوع آور، و غیره...

 کتاب پنجم: علل و چگونگی بروز و عوارض تب و طرز معالجه آن سخن شده.

کتاب ششم: در معالجه و بهبود بیماری ها از فرق سر تا نوک پا اشاره کرده.

کتاب هفتم: در معالجه  آماس ها، ورم ها، زخم ها و چگونگی ایجاد شکافتن و داغ کردن آنها (جراحی) و مداوا کردن عضوی که سیاه شده و می میرد، چگونگی معالجه،درمان و بهبود شکستگی و ضرب خوردگی اندام ها.

 کتاب هشتم: در مورد راه های حفظ بهداشت و آراستگی ظاهری می باشد.

 کتاب نهم: در زمینه چگونگی کارکرد و استفاده از زهرها و پادزهرهای مهم در پزشکی.▪

کتاب دهم: در تعب هایی که به شکل های گوناگون پدیدار می گردند.

 .بدین ترتیب استادان بزرگ و بی نظیری در آسمان علم و دانش درخشیدند که می توان به برخی از ان ها اشاره نمود

حمدزکریای رازی صد و چند جلد کتاب و رساله در طب مانند حاوی و المنصوری و مر شد «و آبله و سرخک» تالیف نمود

 اسماعیل جرجانی صاحب و مولف کتاب «یادگار» ، «ذخیره خوارزمشاهی» و اغراض

 شیخ ابوعلی سینا صاحب و کتاب «قانون» و «نبض» و امثال آنها

علی بن عباس مجوسی ارجانی مولف کتاب ویژه ی «کامل الصناعه الطبیه الملکی»

 ابن رشد قرطبی صاحب کتاب «سموم»، «شرح بر قانون» و «کلیات»

ابوالقاسم بن خلف الزهراوی مولف و ناشر کتاب «التصریف».

 

طی گذشت چهار قرن که حدود قرن های سوم،چهارم،پنجم و حتی نیز در قرن ششم، اطبای ایرانی توانستند تحول عظیمی بر تاریخچه ی طب در ایران و جهان ایجاد کنند. که می توان به محمد زکریای راضی،اسماعیل جرجانی،ابوعلی سینا و عباس مجوسی اهوازی... اشاره کرد.

با این مقدمه موضوع احاطه پزشکان ایرانی بر جهان علم تا حدی مشخص می شود و بزودی دروازه­ های علمی ایران زمین به روی طالبان علم در تمام جهان گشوده خواهد شد.

 

 

 

بالا